ΕΙΣΑΓΩΓΗ 

Ο Τρωικός Πόλεμος έχει τις ρίζες του στο γάμο του Πηλέα και της Θέτιδας. Σ΄ αυτή την γιορτή, δεν είχε προσκληθεί η  Έριδα,  κόρη της Νυκτός και θεά της ζήλιας, της διχόνοιας, του τσακωμού και του καυγά. Για να τους εκδικηθεί έριξε ένα χρυσό μήλο, πάνω στο τραπέζι που έφερε την επιγραφή «τῇ καλλίστη», δηλαδή (αφιερωμένο) «στην ομορφότερη» (θεά).  Ο γιός του βασιλιά της Τροίας, Πάρις, κλήθηκε  να επιλέξει σε ποια από τις τρείς θεές του Ολύμπου θα έδινε το μήλο.  Έπρεπε να επιλέξει την ομορφότερη ανάμεσα στην Αθηνά, την Ήρα και την Αφροδίτη. Εκείνες, για να τον επηρεάσουν θετικά προς όφελός της, η κάθε μία, του έταξε από κάτι. Η Ήρα υποσχέθηκε να τον κάνει απόλυτο βασιλιά της γης. Η Αθηνά, να τον κάνει τρανό πολεμιστή. Η Αφροδίτη θα του έδινε την ομορφότερη γυναίκα του κόσμου. Ο Πάρις επέλεξε την Αφροδίτη. Και η  Αφροδίτη του έδωσε την Ελένη!

Ο μύθος της Ελένης αποτελεί αντικείμενο άσκησης της ποιητικής και πεζογραφικής τέχνης εδώ και εκατοντάδες αιώνες με την μορφή ανατυπώσεων, διασκευών και μεταμορφώσεων, από την Ιλιάδα και την Οδύσσεια του Ομήρου, τον Ευριπίδη και τους τραγικούς ποιητές της κλασσικής και ρωμαϊκής εποχής, ως και τους σύγχρονους έλληνες και ξένους ποιητές και συγγραφείς, όπως ο Γ. Σεφέρης.

Η ιδιαιτερότητα αυτή της Ελένης, επιτρέπει στους ποιητές και συγγραφείς να προβάλουν περισσότερο τις δικές τους ανάγκες παρά τις  ανάγκες του μύθου.

Αν και το όνομα της Ελένης είναι άρρηκτα συνυφασμένο με την αιτία του Τρωικού πολέμου, ως πρόσωπο και άτομο, στο έργο του Ομήρου, ο ρόλος της είναι σχεδόν ασήμαντος. Η Ιλιάδα, το πρώτο κείμενο που αναφέρεται στην Ελένη, καταλαμβάνει πάνω από 16.000 στίχους, όμως οι αναφορές στην Ελένη είναι λίγες και στην δράση της ακόμη λιγότερες. Ακόμη λιγότερες είναι οι αναφορές για την Ελένη στην Οδύσσεια. Έτσι στα ομηρικά έπη η προσωπικότητα της παραμένει αινιγματική.

Ἀργείην Ἑλένην, ἧς εἵνεκα πολλοὶ Ἀχαιῶν ἐν Τροίῃ ἀπόλοντο φίλης ἀπὸ πατρίδος αἴης· [β’ 161-162]	Tην Άργισσαν Ελένη, αφού γι’ αυτήν τόσοι Αχαιοί στην Τροία χαθήκαν μακριά απ’ την αγαπητή πατρίδα.

Η μόνη «περιγραφή» της από τον Όμηρο γίνεται κατά την Τειχοσκοπία, από τα λιτά λόγια των γερόντων Τρώων:

Οὐ νέμεσις Τρῶας καὶ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιοὺς τοιῇδ᾽ ἀμφὶ γυναικὶ πολὺν χρόνον ἄλγεα πάσχειν· αἰνῶς ἀθανάτῃσι θεῇς εἰς ὦπα ἔοικεν· ἀλλὰ καὶ ὧς τοίη περ ἐοῦσ᾽ ἐν νηυσὶ νεέσθω, μηδ᾽ ἡμῖν τεκέεσσί τ᾽ ὀπίσσω πῆμα λίποιτο. [γ΄156-160]	Δεν είναι δίκαιο οι Τρώες και οι Αχαιοί με τα ωραία πόδια και οι δύο εξ αιτίας αυτής της γυναίκας επί πολύ χρόνο τόσα δεινά να πάσχουν· φρικτά με τις αθάνατες θεές στην όψη μοιάζει, αλλά ακόμη κι έτσι αυτή καλύτερα να αποπλεύσει (να φύγει), παρά σ΄ εμάς και τα παιδιά μας να μείνει συμφορά.

Αλλά και πάλι μια φυσιογνωμική περιγραφή απουσιάζει. Τα στοιχεία που μας δίνει ο Όμηρος είναι λίγα. Υπάρχουν αναπάντητα ερωτήματα. Είναι η Ελένη θνητή ή θεά; Είναι δράστης, έχει ευθύνη; Υπάρχει πολύς χώρος για αμφιβολία και διαφωνίες. Ο μύθος της Ελένης γίνεται υπό αυτή τη θεώρηση τόσο ρευστός, όσο κανένας άλλος. Ακόμη κι ο ίδιος ο Πρίαμος της συμπεριφέρεται σαν πατέρας ρίχνοντας το φταίξιμο του πολέμου σε θεϊκή διαπλοκή. Συνεπώς αποτέλεσε και αποτελεί πρώτη και άριστη ύλη για τους μεταγενέστερους έλληνες ποιητές, οι οποίοι με πρώτο τον Ευριπίδη, λίγο πριν το θάνατό του, τον μεταπλάθουν και δίνουν στο πρόσωπο της Ελένης νέους συμβολισμούς.

Το όνομα «Ελέ-νη» στην ομηρική του έννοια είναι σύνθετο και σχηματίζεται από τον αόριστο β’ του ρήματος αίρω και το ουσιαστικό ναυς.

Αίρω σημαίνει καταστρέφω και στον αόρ. β΄ γίνεται έλον

Η Ναυς, γεν. της νηός σημαίνει πλοίο.

Έλον + νηος = «Ελένη» σημαίνει  στον Όμηρο "(αυτή που) κατέστρεψε τα πλοία (των Αχαιών)".